De eeuwenoude tradities van de Poolse mandenmakerij zullen in december worden toegevoegd aan de Representatieve Lijst van UNESCO van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid, zo heeft de Nationale Vereniging van Vlechters en Vlechtwerkmakers aangekondigd.

De formele inschrijving zal worden bevestigd op een UNESCO-conferentie in New Delhi, India, die van 8 tot 13 december zal plaatsvinden.

“Voor ambachtslieden en lokale gemeenschappen die deze vaardigheid generaties lang levend hebben gehouden, is dit een speciaal moment”, zegt Wojciech Świątkowski, hoofd van de vereniging.

Hij voegde eraan toe dat de erkenning door UNESCO een lange traditie eert en een kans creëert om nieuwe educatieve en promotionele projecten te ontwikkelen die de mandenmakerij dichter bij de jongere generaties in Polen en daarbuiten zullen brengen.

UNESCO, de Onderwijs-, Wetenschappelijke en Culturele Organisatie van de Verenigde Naties, houdt de lijst van immaterieel erfgoed bij om levende culturele praktijken te helpen beschermen, van muziek en rituelen tot ambachtelijke vaardigheden.

Mandenmakerij-tradities zullen de zevende vermelding van Polen op de lijst worden, naast de kerststaltraditie van Krakau, de boombijenteelt, de valkerij, de traditie van bloementapijten voor Corpus Christi-processies, houtvlotten en de polonaise, een traditionele Poolse dans.

In Polen heeft de mandenmakerij een lange geschiedenis. Ambachtslieden hebben plantaardig materiaal gebruikt zoals grasstengels, stro en dennen- of jeneverbessenwortels.

Tegenwoordig is ongeveer 90 procent van het werk afhankelijk van wilgenvlechtwerk, dat goed langs de rivieroevers groeit en ertoe heeft bijgedragen dat het ambacht aan de rivierlandschappen van het land is gekoppeld.

Historisch gezien produceerden mandenmakers alledaagse voorwerpen en vistuig, waaronder geweven visfuiken die bekend staan als samołówka. Het ambacht verspreidde zich met nederzettingsgolven van de Middeleeuwen tot het midden van de negentiende eeuw, geholpen door Olęder-kolonisten van Nederlandse en Duitse afkomst die hun eigen technieken en behoeften meebrachten.

Later, vanaf de tweede helft van de 19e eeuw, vormden gespecialiseerde scholen in regio’s als Galicië, Groot-Polen en centraal Mazovië de moderne Poolse mandenmakerij, en veel van deze tradities worden nog steeds in stand gehouden via educatieve programma’s van lokale ambachtsverenigingen en bedrijven.

Hoewel sociale media en mondiale markten de neiging hebben om mandontwerpen wereldwijd in vergelijkbare richtingen te duwen, zeggen Poolse ambachtslieden dat de aanhoudende dominantie van wilg als basismateriaal ervoor zorgt dat hun werk nauw verbonden blijft met de lokale geschiedenis en de plattelandscultuur.

De formele opleidingsmogelijkheden zijn nu echter beperkt, omdat slechts een handvol beroepsopleidingsprogramma’s nog steeds nieuwe professionele ambachtslieden voorbereiden, waaronder een regionale school in de centrale stad Łowicz.

Nowy Tomyśl in het westen van Polen is een symbool van dit ambacht geworden. In 2000 bouwden lokale mandenmakers een gigantische rieten mand die een Guinness Wereldrecord won, en vervingen deze in 2006 door een nog grotere structuur, opnieuw erkend als ’s werelds grootste rieten mand.

Het project is ontworpen als een openbaar monument dat het mandenmakerij-erfgoed van de regio en de hedendaagse gemeenschap van ambachtslieden viert.

Świątkowski zei dat de UNESCO-lijst het gemakkelijker moet maken om workshops, tentoonstellingen en internationale uitwisselingen te organiseren met andere landen die hun eigen ambachtelijke tradities beschermen.

Voor veel mandenmakers, zo voegde hij eraan toe, vertegenwoordigt het UNESCO-besluit zowel erkenning als een praktisch instrument om lokale workshops, onderwijs en cultureel toerisme de komende jaren te ondersteunen.

3 mooie foto’s van speciaal vlechtwerk. język po polsku

(rt/gs)

Bron: PAP / polskieradio.pl by (rt/gs) English