De Poolse premier Donald Tusk beschuldigde woensdag oppositiepolitici ervan anti-Oekraïense sentimenten en xenofobie aan te wakkeren. Hij waarschuwde dat retoriek die mensen aanvalt op basis van hun afkomst, ras of huidskleur uiteindelijk schadelijk kan zijn voor degenen die deze retoriek verspreiden.

De Poolse premier Donald Tusk spreekt woensdag in het parlement
Citaatfoto: Screenshot-Tusk 2026-04-18 at Bluesk

In het parlement veroordeelde Tusk recente opmerkingen van oppositieleden die kritiek uitten op de aanwezigheid van Oekraïners in openbare instellingen en de rol van ambtenaren van Oekraïense afkomst in de regering ter discussie stelden.

“Als afkomst, ras of huidskleur iemands plaats in het openbare leven gaan bepalen, dan zullen ook jullie slachtoffers worden van die golf als die niet wordt gestopt,” zei Tusk tegen de oppositieleden.

De opmerkingen kwamen een dag nadat oppositiepolitici de onderminister van Wetenschap, Andrzej Szeptycki, hadden aangevallen vanwege uitspraken waarin hij leden van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) uit de Tweede Wereldoorlog vergeleek met de Poolse anticommunistische verzetsstrijders van na de oorlog.

De UPA blijft een zeer gevoelig onderwerp in de relatie tussen Warschau en Kyiv vanwege de massamoorden op Poolse burgers door Oekraïense nationalisten in de regio’s Volhynië en Oost-Galicië in het toenmalige door Duitsland bezette Polen.

Tijdens het parlementaire debat van woensdag beschuldigde Przemysław Czarnek, de kandidaat van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) voor het premierschap bij de volgende verkiezingen, de regering ervan de Poolse belangen te verraden en eiste hij een verklaring waarom “Oekraïners die Polen beledigen” in de regering bleven.

Het rechtse parlementslid Janusz Kowalski kondigde plannen aan om onderzoek te doen naar wat hij omschreef als de “Oekraïnisering” van het Poolse openbaar bestuur.

‘Dergelijke heksenjachten eindigden meestal in een catastrofe’

Tusk zei dat dergelijke retoriek gevaarlijke trends weerspiegelde die in de Europese geschiedenis herhaaldelijk tot tragedies hadden geleid.

“Ik heb het over een soort heksenjacht,” zei hij. “We hebben dergelijke heksenjachten de afgelopen 150 jaar vaak in Europa meegemaakt. Ze eindigden meestal in een catastrofe.”

De premier verwees ook naar uitspraken van de nationalistische activist Robert Bąkiewicz van vorig jaar, die opriep om “onkruid” “uit de Poolse bodem te trekken” en betoogde dat de steeds vijandiger wordende retoriek jegens Oekraïners deel uitmaakte van een breder en verontrustend patroon.

Volgens Tusk moedigen opruiende uitspraken van politieke leiders een bredere maatschappelijke vijandigheid aan jegens mensen met een andere achtergrond en andere opvattingen.

Hij betoogde dat de kracht van Polen historisch gezien voortkomt uit zijn diversiteit en waarschuwde ervoor om patriottisme te definiëren aan de hand van etnische zuiverheid.

“Als historicus kan ik niet nalaten te vermelden dat onder de figuren die de Poolse geschiedenis hebben gevormd, mensen waren als Copernicus, Chopin, Kościuszko en Piłsudski,” zei Tusk, verwijzend naar prominente Polen met diverse familieachtergronden.

‘Er is nog tijd om dit te stoppen’

De premier noemde de opkomst van de Solidariteitsbeweging in de jaren 80 en de publieke reactie op de Russische invasie van Oekraïne in 2022 als voorbeelden van nationale eenheid die de internationale positie en veiligheid van Polen hebben versterkt.

“Toen Polen solidariteit toonde, liet het de best mogelijke kant van de politiek zien,” zei Tusk. “Polen die zich niet tegen elkaar keren en geen etnische vijanden zoeken, bouwen aan de kracht van het land.”

Hij drong er bij de oppositieleden op aan om de polariserende retoriek te laten varen voordat de situatie verder escaleert.

“De ergste rampen begonnen met woorden, vervolgens incidenten en daarna golven van haat,” zei Tusk.

“Er is nog tijd om dit te stoppen,” voegde hij eraan toe.

(gs)

Bron: TVP Info, IAR, PAP, polskieradio.pl by (gs) English