De Poolse premier Donald Tusk heeft scherpe kritiek geuit op het eerste jaar van president Karol Nawrocki in functie, met name op meningsverschillen over defensie, gratieverleningen en burgerrechten.
Poolse premier Donald Tusk.Gov.pl – CC BY 3.0 pl
Nawrocki, een conservatief die gesteund wordt door de oppositiepartij Wet en Rechtvaardigheid (PiS), werd op 6 augustus 2025 beëdigd. Hij is tijdens zijn eerste jaar als president regelmatig in conflict geraakt met Tusks centrumcoalitieregering.
Tusk zei woensdag in het kantoor van de premier in Warschau dat Nawrocki’s eerste jaar vooral bekend zou staan om zijn veto tegen wetgeving die Polen toegang zou geven tot defensieleningen van de Europese Unie, zijn gratieverlening aan een prominente fan van Legia Warschau en zijn afwijzing van wettelijke bescherming voor ongehuwde stellen. Tusk zei dat hij contact bleef houden met Nawrocki, hoewel de gesprekken “altijd op mijn initiatief” plaatsvonden.
De premier zei dat hij voor het laatst contact had met de president nadat een bewapende raket, vermoedelijk een Russische Kh-101 kruisraket, vorige week het Poolse luchtruim was binnengedrongen en neerstortte nabij Tarnawa-Kolonia in de oostelijke provincie Lublin.
Tusk zei dat hij een bijeenkomst met hoge generaals had voorgesteld om te bespreken hoe de Poolse verdediging tegen drones en raketten snel verbeterd kon worden.
Hij koppelde het incident aan Nawrocki’s veto tegen wetgeving die het gebruik regelt van bijna 44 miljard euro aan leningen van de Europese Unie in het kader van het SAFE-programma (Security Action for Europe).
Het programma voorziet in langetermijnleningen voor gezamenlijke defensieaankopen, waaronder raketverdedigings- en antidronesystemen.
Tusk omschreef Nawrocki’s gratieverlening aan Piotr “Staruch” Staruchowicz, een van de leiders van de georganiseerde aanhangers van Legia Warschau, als “controversieel”.
Staruchowicz belde in december in tijdens een online interview met Nawrocki en vroeg of “de Kerstman” hem gratie zou brengen. Nawrocki antwoordde dat hij begin volgend jaar zou beginnen met het beoordelen van gratieverzoeken.
De president heeft de beslissing van maandag niet publiekelijk toegelicht. Zijn woordvoerder, Rafał Leśkiewicz, zei dat Nawrocki gebruik had gemaakt van een bevoegdheid die hem door de grondwet is toegekend.
“Bemoei je niet met de voorrechten van de president”, zei Leśkiewicz tegen critici van de regering.
Tusk bekritiseerde Nawrocki ook voor zijn veto over een wet die twee volwassenen in staat zou stellen een samenwoonovereenkomst bij een notaris te laten registreren. De overeenkomst zou de eigendomsrechten, alimentatie, woonrechten, toegang tot medische informatie en uitvaartregelingen regelen.
Nawrocki zei dat hij geen wetgeving kon accepteren die de bijzondere grondwettelijke status van het huwelijk als een verbintenis tussen een vrouw en een man zou kunnen verzwakken. Tusk omschreef het wetsvoorstel als een “zeer gematigde oplossing”.
De premier beschuldigde Nawrocki er verder van het justitiële beleid van zijn voorganger, Andrzej Duda, voort te zetten. Het conflict betreft veranderingen die onder de vorige PiS-regering zijn doorgevoerd en die volgens critici de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechtsstaat hebben ondermijnd.
Tusk zei dat Nawrocki vastbesloten was om wat hij een “gebrekkig en schadelijk model” van het rechtssysteem noemde, te verankeren.
Hij betoogde ook dat Nawrocki’s groeiende politieke invloed de positie van PiS-leider Jarosław Kaczyński onder de conservatieve kiezers in Polen verzwakte.
“Aan de rechterkant is president Nawrocki de zwaargewicht”, zei Tusk, eraan toevoegend dat Kaczyński “geen kans” maakte in een rivaliteit met de president.
(rt)
Bron: PAP, polskieradio.pl by (rt) Englisch
