Polen herdacht zondag de 86e verjaardag van de eerste deportatie van Poolse gevangenen naar het Duitse nazi-concentratiekamp Auschwitz. Voormalige gevangenen, overheidsfunctionarissen en lokale autoriteiten woonden de herdenkingsceremonie bij.

Ingang van het voormalige vernietigingskamp Auschwitz met het beruchte bord
“Arbeit Macht Frei” (Arbeid maakt vrij). Foto A. Kloosterman

14 juni 1940, de dag waarop het eerste transport van 728 Polen arriveerde vanuit een gevangenis in de stad Tarnów, wordt algemeen beschouwd als de datum waarop Auschwitz in bedrijf ging.

De herdenkingen omvatten het leggen van kransen en kaarsen bij de Doodsmuur op de binnenplaats van Blok 11 van het voormalige concentratiekamp Auschwitz-I, aldus het Auschwitz-Birkenau Herdenkingsmuseum in de Zuid-Poolse stad Oświęcim.

Duizenden mensen, de meesten Polen, werden daar tijdens de Tweede Wereldoorlog door Duitse troepen geëxecuteerd. Het Poolse volkslied werd als eerbetoon gespeeld.

Later op de dag legden voormalige gevangenen, minister van Cultuur Marta Cienkowska en leden van de nationale en lokale autoriteiten bloemen bij een gedenkplaat ter ere van de aankomst van het eerste transport Poolse gevangenen.

De gedenkplaat is bevestigd aan een gebouw van de Hogeschool voor Toegepaste Wetenschappen van Małopolska, vlakbij het museum. De Duitse autoriteiten huisvestten de eerste gevangenen in de kelder van het gebouw voordat het kamp gereed was.

De herdenkingen werden voortgezet met een kerkdienst in het Sint-Maximilianuscentrum in het nabijgelegen dorp Harmęże.

In de kelder van de kerk bevindt zich de monumentale tentoonstelling Labyrinten van Herinnering van Marian Kołodziej, een kunstenaar die met het eerste transport naar Auschwitz aankwam.

Het werk reflecteert op het lijden van de kampgevangenen en het offer van de heilige Maximilian Kolbe, de Poolse franciscaan die zich vrijwillig aanbood om in de plaats van een medegevangene te sterven.

Op 14 juni 1940 arriveerde het eerste transport met 728 Poolse politieke gevangenen in Auschwitz vanuit een gevangenis in de zuidelijke stad Tarnów. De groep bestond uit soldaten van de Poolse verdedigingscampagne van 1939, leden van ondergrondse verzetsorganisaties, evenals middelbare scholieren en universiteitsstudenten.

Van de 728 gevangenen in het eerste transport overleefden er 239 de oorlog. De laatst bekende overlevende, Włodzimierz Bujakowski, stierf in oktober 2020 in Cork, Ierland.

In totaal werden ongeveer 150.000 Polen gevangengezet in Auschwitz. Ongeveer de helft stierf daar, terwijl vele anderen omkwamen nadat ze naar andere kampen waren overgebracht.

In de beginjaren huisvestte Auschwitz voornamelijk Poolse gevangenen, voor wie het kamp oorspronkelijk was opgericht. Halverwege 1942 was het aantal Joodse gevangenen gelijk aan het aantal Polen. Vanaf 1943 vormden Joden de grootste groep gevangenen, meldde het Poolse staatsnieuwsagentschap PAP.

Historici schatten dat er minstens 1,1 miljoen mensen in Auschwitz zijn vermoord, de meesten van hen Joden. Onder de slachtoffers bevonden zich ook Polen, Roma, Sovjetkrijgsgevangenen en mensen van andere nationaliteiten.

Het kamp werd op 27 januari 1945 door Sovjettroepen bevrijd.

14 juni wordt in Polen herdacht als de Nationale Herdenkingsdag voor de Slachtoffers van de Duitse nazi-concentratiekampen en vernietigingskampen.

(gs)

Bron: IAR, PAP, polskieradio.pl by (gs) English